“Spoed”, een betekenisloos woord

“Heeft u het echt niet op voorraad? Het heeft best spoed.” Ik kan me niet inhouden mijn wenkbrauw op te trekken bij die woorden. Als ik zeg dat we iets niet op voorraad hebben, dat we het moeten bestellen, dan is dat ook zo. “Ik kan het hier overmorgen hebben, maar als het echt haast heeft kan het ook wel morgen.” Ook al zijn we niet dol op 24-uurs bestellingen plaatsen. “Kost jullie dat meer?” Ik knik. Zulke last-minute bestellingen komen met een prijskaartje. De vrouw schudt haar hoofd. “Ooh nee, dan is het niet nodig. Overmorgen is ruim op tijd.” Pardon? U zei net dat het haast had, of heb ik dat verkeerd gehoord?

Spoed is in onze huidige samenleving een betekenisloos woord geworden. Moderne webwinkels bezorgen zelfs op de dag zelf, als je het maar voor 12 uur ’s ochtends hebt besteld, en PostNL kan om half 10 ’s avonds nog voor je deur staan. Alles om de moderne klant te behagen. Een moderne klant die dus te pas en te onpas het woord “spoed” gebruikt.

Weet u nog wel wat het woord “spoed” betekent? Een boek zou nooit spoed moeten hebben, een brillenframe heeft het mogelijk wel omdat de drager niets meer kan zien, maar dan nog. Als het er binnen twee uur moet zijn, dan heb je te laat gereageerd, te laat nagedacht. Tenminste, zo werkt het met gewone, dagelijkse producten. Spoed betekent immers dat iets nu moet gebeuren, en verschillende dingen in het leven hebben een verschillend tijdsperiode die valt onder “spoed”. Cadeautjes hebben niet zoveel haast, terwijl een brillenframe al redelijk snel geleverd moet gaan worden, en een cv ketel midden in de winter best morgen geplaatst mag gaan worden. Toch zijn dit dingen die echt allemaal nog wel even kunnen wachten. Je kan je excuses aanbieden, het cadeau komt ietsjes later. Ik heb vaak genoeg met een bril met een plakband-pootje rondgelopen voor een paar dagen. En in het ergste geval kun je ergens gaan logeren voor een warme douche. Het lijkt zo logisch, en toch denken sommige mensen daar anders over. Het woord “spoed” wordt dan ook te pas en te onpas gebruikt, ook bij het bestellen van een boek. En als dan blijkt dat het geen effect heeft maakt het ineens ook niet meer uit als er een paar dagen tussenzit. Dat heeft het klassieke Boy who cried Wolf-effect: na een tijdje neem ik dat woordje “spoed” niet meer serieus, ook niet als het wel echt haast heeft.

Het is misschien iets om over na te denken: Waarom is “spoed” een betekenisloos woord geworden in de samenleving? Want het heeft wel degelijk een belangrijke betekenis, het geldt alleen niet voor boeken.